Κάποτε το remote work φαινόταν κάτι μακρινό για την Ελλάδα. Ήταν ιδέα που άκουγες για εταιρείες τεχνολογίας, startups, προγραμματιστές που δεν έπιαναν κάθε μέρα γραφείο. Με την πανδημία όμως, όλα άλλαξαν απότομα. Ξαφνικά βρεθήκαμε να δουλεύουμε από το σπίτι, από την κουζίνα, από το σαλόνι, με ένα laptop και ένα καλώδιο WiFi. Κι αυτό άφησε ίχνη που ακόμα διαμορφώνουν την αγορά εργασίας.
Από λύση ανάγκης σε κανονικότητα
Τώρα, αρκετά χρόνια μετά εκείνη την πρώτη «πολυήμερη τηλεργασία», το remote work έχει μπει στη ζωή πολλών επαγγελματιών. Δεν είναι πια μόνο μια λύση έκτακτης ανάγκης. Πολλές εταιρείες το θεωρούν κομμάτι της κανονικής λειτουργίας τους. Όχι επειδή είναι «βολικό», αλλά επειδή διαπίστωσαν ότι σε κάποιες περιπτώσεις δουλεύει. Και δουλεύει καλά.
Ποιες δουλειές ταιριάζουν στο remote
Πάρτε για παράδειγμα έναν γραφίστα στην Αθήνα. Πριν λίγα χρόνια, έπρεπε να είναι κάθε μέρα στο στούντιο. Τώρα, αν η δουλειά του αφορά ψηφιακά αρχεία και συζητήσεις με πελάτες μέσω βιντεοκλήσης, μπορεί να δουλεύει και από ένα καφέ στη Γλυφάδα. Το ίδιο ισχύει για ανθρώπους που γράφουν περιεχόμενο, κάνουν υποστήριξη πελατών ή διαχειρίζονται κοινωνικά δίκτυα. Το γραφείο έγινε πιο ευέλικτο.
Και ποιες χρειάζονται φυσική παρουσία
Από την άλλη πλευρά, δεν είναι όλοι τυχεροί να δουλεύουν έτσι. Σε πολλά επαγγέλματα η φυσική παρουσία είναι αναπόφευκτη. Στην εστίαση, στην υγεία, στο λιανεμπόριο, ακόμα και στη βιομηχανία. Εκεί που η δουλειά απαιτεί χέρια, μάτια, άμεση επαφή με τον χώρο ή τους ανθρώπους. Για αυτούς, το remote work είναι απλώς ανέκδοτο. Το ωράριο και το γραφείο έχουν ακόμα σημασία.
Το υβριδικό μοντέλο στη μέση
Κάπου στη μέση είναι όσοι δουλεύουν υβριδικά. Μια ή δύο μέρες στο γραφείο. Μια ή δύο από το σπίτι. Αυτή η εναλλαγή δίνει αέρα, αλλά μπορεί επίσης να μπερδέψει. Θυμάμαι έναν φίλο που έλεγε ότι την ημέρα που είναι στο σπίτι «δεν τον βλέπει κανείς», αλλά την άλλη που είναι στο γραφείο αισθάνεται ότι πρέπει να δείξει ότι είναι «εκεί». Είναι μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα σε αυτονομία και υπόληψη.
Οι προκλήσεις πίσω από την ελευθερία
Αλλά αυτή η ελευθερία φέρνει και προκλήσεις. Είναι εύκολο να χάσεις τα όρια ανάμεσα στη δουλειά και την προσωπική ζωή. Όταν το γραφείο είναι το σπίτι, μπορείς να βρίσκεσαι «πάνω στο πληκτρολόγιο» πολύ περισσότερο από όσο χρειάζεται. Κάποιοι αισθάνονται ότι δουλεύουν πιο πολύ, όχι πιο έξυπνα. Και αυτό κουράζει.
Υπάρχουν επίσης θέματα που δεν λύνονται μόνο με μια βιντεοκλήση. Η ανταλλαγή ιδεών σε έναν φυσικό χώρο, η τυχαία συζήτηση στο διάδρομο, αυτό το «παράπλευρο» κομμάτι της συνεργασίας που δεν γράφεται σε ημερολόγια. Για κάποιες ομάδες, αυτό το πράγμα έχει αξία. Και πολλές φορές λείπει όταν είσαι αποκλειστικά remote.
Τι αλλάζει για τους εργοδότες
Από την πλευρά των εργοδοτών, το remote work άλλαξε πολιτικές και πρακτικές. Κάποιοι κάνουν ακόμα δοκιμές για να βρουν τον σωστό συνδυασμό. Άλλοι έχουν προσαρμόσει πλήρως το μοντέλο τους. Υπάρχει μια τάση να βλέπουν την ευελιξία ως τρόπο να προσελκύσουν ταλέντα. Δεν είναι όμως όλοι έτοιμοι να το δεχτούν χωρίς όρους.
Πού βρίσκεται η Ελλάδα σήμερα
Στην Ελλάδα, η συζήτηση για το remote work χτίζεται μέρα με τη μέρα. Δεν είναι ένα απόλυτο «όλα ή τίποτα». Είναι μια ισορροπία ανάμεσα σε αυτό που λειτουργεί και σε αυτό που είναι ρεαλιστικό. Υπάρχουν οργανώσεις που πειραματίζονται με σταθερά υβριδικά μοντέλα. Άλλες που κρατούν πιο παραδοσιακή προσέγγιση. Είναι μια εικόνα που αλλάζει όσο μιλάμε.
Τα νούμερα, πάντως, δείχνουν ότι η χώρα κινείται ακόμα συγκρατημένα. Με βάση τα στοιχεία της Eurostat για την τηλεργασία, γύρω στο 8% των εργαζομένων στην Ελλάδα δηλώνει ότι εργάζεται μερικώς ή πλήρως από το σπίτι, ποσοστό που τοποθετεί τη χώρα τρίτη από το τέλος στην ΕΕ. Όσοι δουλεύουν κατά κύριο λόγο από το σπίτι είναι ακόμα λιγότεροι, κάτω από το 3%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ξεπερνά το 8%. Η Αττική προηγείται με περίπου 9,9%, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της τηλεργασίας αφορά πλέον υβριδικά μοντέλα.
Πώς το remote work άλλαξε την πόλη
Ένα ακόμα ενδιαφέρον σημείο είναι η επίδραση στην καθημερινότητα έξω από τη δουλειά. Το remote work άλλαξε τον τρόπο που χρησιμοποιούμε την πόλη. Ο δρόμος της πρωινής κίνησης είναι πιο ήρεμος σε κάποιες ώρες. Οι καφετέριες γεμίζουν ανθρώπους με laptop. Κάποιοι επαγγελματίες πηγαίνουν στο coworking χώρους που πριν δεν υπήρχαν καν.
Δεν υπάρχει μία λύση για όλους
Αλλά είναι ξεκάθαρο ότι δεν υπάρχει μια «μαγική λύση» που να ταιριάζει σε όλους. Η επιλογή ανάμεσα σε remote, υβριδική ή πλήρως δια ζώσης εργασία εξαρτάται από τον χαρακτήρα της δουλειάς, από την κουλτούρα της εταιρείας, από τη σχέση εργοδότη και εργαζόμενου. Δεν είναι μια απόφαση που παίρνεται μόνο με βάση τα τεχνικά μέσα ή τις βολικές διατάξεις.
Τελικά, η συζήτηση για το remote work στην Ελλάδα δεν είναι απλώς για το «πού δουλεύεις». Είναι για το πώς οργανώνεις τον χρόνο σου, πώς επικοινωνείς με τους συναδέλφους σου, πώς βιώνεις τη δουλειά σου μέσα στη μέρα σου. Δεν έχει μία απλή απάντηση, ούτε μια μόνο σωστή προσέγγιση. Και αυτό την κάνει ενδιαφέρουσα για όλους όσους το ζουν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο.
Αν σε ενδιαφέρουν και εσένα remote θέσεις εργασίας, μπες εδώ για να βρεις αυτήν που σου ταιριάζει καλύτερα.