Ο Σεπτέμβριος έχει ένα δικό του ρυθμό. Τα σχολεία ανοίγουν, οι δραστηριότητες ξαναμπαίνουν στο πρόγραμμα και για πολλές οικογένειες η καθημερινότητα χρειάζεται να στηθεί σχεδόν από την αρχή. Μέσα σε όλα αυτά, οι εργαζόμενοι γονείς καλούνται να συνδυάσουν ωράρια, μετακινήσεις, σχολικές υποχρεώσεις και μια δουλειά που συνήθως δεν σταματά επειδή ξεκίνησε η νέα σχολική χρονιά.
Αυτό που δε γνωρίζουν όλοι είναι ότι η εργατική νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες διευκολύνσεις για γονείς. Μία από τις πιο χρήσιμες αυτή την περίοδο είναι η άδεια παρακολούθησης της σχολικής επίδοσης του παιδιού, ενώ υπάρχουν και άλλες επιλογές που μπορούν να βοηθήσουν όταν οι ανάγκες της οικογένειας γίνονται πιο απαιτητικές.
Τι είναι η άδεια παρακολούθησης σχολικής επίδοσης
Οι εργαζόμενοι γονείς, είτε εργάζονται με πλήρη είτε με μερική απασχόληση, έχουν δικαίωμα να απουσιάσουν από την εργασία τους για να επισκεφθούν το σχολείο του παιδιού και να ενημερωθούν για την επίδοση και τη γενικότερη παρουσία του. Η δυνατότητα αυτή αφορά παιδιά έως 18 ετών που φοιτούν στην πρωτοβάθμια ή τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
Η άδεια μπορεί να φτάσει συνολικά έως τέσσερις εργάσιμες ημέρες μέσα στο ημερολογιακό έτος. Δεν είναι απαραίτητο να ληφθεί ολόκληρη ημέρα κάθε φορά. Ο γονέας μπορεί, ανάλογα με την ανάγκη, να απουσιάσει για ορισμένες ώρες ή για όλη την ημέρα. Η απουσία αυτή γίνεται χωρίς περικοπή αποδοχών, αφού προηγηθεί η σχετική συνεννόηση και άδεια από τον εργοδότη.
Η ρύθμιση καλύπτει επίσης γονείς παιδιών με ειδικές ανάγκες που φοιτούν σε δομές ειδικής εκπαίδευσης ή συμμετέχουν σε συγκεκριμένες δομές ημερήσιας φροντίδας και δημιουργικής απασχόλησης.
Τέσσερις ημέρες συνολικά όταν εργάζονται και οι δύο γονείς
Ένα σημείο που συχνά δημιουργεί απορίες είναι τι συμβαίνει όταν και οι δύο γονείς εργάζονται. Το δικαίωμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον έναν ή να μοιραστεί μεταξύ τους, όμως το συνολικό διάστημα δεν μπορεί να ξεπεράσει τις τέσσερις εργάσιμες ημέρες και για τους δύο μαζί μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μια οικογένεια μπορεί να οργανώσει τις επισκέψεις στο σχολείο ανάλογα με τα ωράρια και τις επαγγελματικές υποχρεώσεις των δύο γονέων. Δεν χρειάζεται κάθε σχολική ενημέρωση να μετατρέπεται σε μια δύσκολη διαπραγμάτευση της τελευταίας στιγμής.
Η άδεια αφορά την ουσιαστική επαφή με το σχολείο
Η συγκεκριμένη άδεια δεν είναι μια γενική άδεια επειδή το παιδί πηγαίνει σχολείο. Ο σκοπός της είναι πιο συγκεκριμένος: να μπορεί ο γονέας να επισκέπτεται τη σχολική μονάδα και να παρακολουθεί την επίδοση και την παρουσία του παιδιού. Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να υπάρχει έγκαιρη ενημέρωση πρός την επιχείρηση, ιδιαίτερα όταν η συνάντηση με τον εκπαιδευτικό ή το σχολείο είναι προγραμματισμένη.
Η σωστή συνεννόηση βοηθά και τις δύο πλευρές. Ο εργαζόμενος γνωρίζει ότι μπορεί να καλύψει μια πραγματική οικογενειακή ανάγκη και ο εργοδότης έχει χρόνο να οργανώσει τη λειτουργία της ομάδας χωρίς αιφνιδιασμούς.
Μπορεί ένας γονέας να ζητήσει ευέλικτο ωράριο ή τηλεργασία;
Για γονείς παιδιών έως 12 ετών προβλέπεται και το δικαίωμα να ζητήσουν ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας για λόγους φροντίδας. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, τηλεργασία, ευέλικτο ωράριο ή μερική απασχόληση.
Για να θεμελιωθεί το συγκεκριμένο δικαίωμα, ο εργαζόμενος πρέπει να έχει συμπληρώσει έξι μήνες συνεχόμενης εργασίας ή διαδοχικών συμβάσεων ορισμένου χρόνου στον ίδιο εργοδότη, εκτός αν ισχύει ευνοϊκότερη ρύθμιση. Ο εργοδότης εξετάζει το αίτημα λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις ανάγκες της επιχείρησης όσο και του εργαζομένου και, σε περίπτωση απόρριψης ή αναβολής, οφείλει να αιτιολογήσει την απόφασή του εγγράφως.
Αυτό δε σημαίνει ότι κάθε αίτημα για τηλεργασία εγκρίνεται αυτόματα. Σημαίνει όμως ότι ο γονέας έχει θεσμοθετημένο δικαίωμα να ζητήσει μια διαφορετική οργάνωση της εργασίας του και να λάβει τεκμηριωμένη απάντηση.
Τι γίνεται όταν προκύψει κάτι επείγον με το παιδί
Η σχολική καθημερινότητα δεν έχει μόνο προγραμματισμένες συναντήσεις. Μπορεί να υπάρξει μια ξαφνική ασθένεια ή ένα ατύχημα που απαιτεί άμεση παρουσία του γονέα. Για επείγοντα οικογενειακά ζητήματα που συνδέονται με ασθένεια ή ατύχημα προβλέπεται δικαίωμα απουσίας για λόγους ανωτέρας βίας έως δύο φορές το χρόνο και έως μία εργάσιμη ημέρα κάθε φορά, με αποδοχές, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις και υπάρχει η απαιτούμενη ιατρική βεβαίωση.
Πρόκειται για διαφορετικό δικαίωμα από την άδεια παρακολούθησης σχολικής επίδοσης και καλύπτει έκτακτες καταστάσεις, όχι την προγραμματισμένη παρουσία στο σχολείο.
Και η γονική άδεια;
Η γονική άδεια είναι μια πιο εκτεταμένη δυνατότητα. Προβλέπεται ως ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα για κάθε εργαζόμενο γονέα και μπορεί να φτάσει τους τέσσερις μήνες, έως το παιδί να συμπληρώσει τα οκτώ έτη. Για τη θεμελίωση του δικαιώματος απαιτείται, κατά κανόνα, ένα έτος απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη. Για τους πρώτους δύο μήνες προβλέπεται επίδομα από τη ΔΥΠΑ, σύμφωνα με τους ισχύοντες όρους.
Δεν είναι μια λύση για την καθημερινή μεταφορά στο σχολείο, αλλά είναι χρήσιμο να γνωρίζουν οι γονείς ότι υπάρχει όταν χρειάζονται περισσότερο χρόνο για τη φροντίδα ενός μικρού παιδιού.
Τι βοηθά στην πράξη έναν εργαζόμενο γονέα
Οι περισσότερες δυσκολίες του Σεπτεμβρίου δεν λύνονται με μία μόνο άδεια. Λύνονται κυρίως με καλύτερο προγραμματισμό. Αν υπάρχει γνωστή σχολική συνάντηση, είναι προτιμότερο να ενημερώνεται νωρίς ο εργοδότης. Αν απαιτείται πιο σταθερή αλλαγή στο ωράριο, είναι πιο σωστό να κατατίθεται συγκεκριμένο αίτημα αντί να αντιμετωπίζεται κάθε ημέρα ξεχωριστά.
Το ίδιο ισχύει και από την πλευρά της επιχείρησης. Μια ξεκάθαρη εσωτερική διαδικασία για γονικές άδειες και αιτήματα ευελιξίας μειώνει την αμηχανία, αποφεύγει διαφορετική μεταχείριση μεταξύ εργαζομένων και βοηθά τους προϊσταμένους να ξέρουν πώς να αντιδράσουν όταν προκύψει μια ανάγκη.
Συχνές ερωτήσεις
Πληρώνεται η άδεια για παρακολούθηση σχολικής επίδοσης;
Ναι. Η άδεια χορηγείται χωρίς περικοπή των αποδοχών, μέχρι το ανώτατο όριο που προβλέπει η νομοθεσία.
Μπορώ να πάρω μόνο λίγες ώρες αντί για ολόκληρη ημέρα;
Ναι. Η απουσία μπορεί να αφορά ορισμένες ώρες ή ολόκληρη εργάσιμη ημέρα, ανάλογα με την ανάγκη.
Αν εργάζονται και οι δύο γονείς, έχουν από τέσσερις ημέρες ο καθένας;
Όχι. Μπορούν να μοιραστούν το δικαίωμα, αλλά το συνολικό όριο για τους δύο γονείς μαζί είναι έως τέσσερις εργάσιμες ημέρες το χρόνο.
Μπορώ να ζητήσω τηλεργασία επειδή έχω παιδί στο σχολείο;
Γονείς παιδιών έως 12 ετών μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να ζητήσουν ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας. Η τηλεργασία είναι μία από τις επιλογές που μπορεί να περιλαμβάνει ένα τέτοιο αίτημα, χωρίς αυτό να σημαίνει αυτόματη έγκρισή του.
Ο Σεπτέμβριος γίνεται πιο εύκολος όταν γνωρίζεις τι ισχύει
Η επιστροφή στα σχολεία πιέζει το πρόγραμμα σχεδόν κάθε οικογένειας. Τα εργασιακά δικαιώματα δεν εξαφανίζουν αυτή την πίεση, μπορούν όμως να δώσουν λίγο περισσότερο χώρο για να οργανωθεί η καθημερινότητα. Το σημαντικό είναι ο εργαζόμενος να γνωρίζει τι μπορεί να ζητήσει και η επιχείρηση να έχει έναν καθαρό τρόπο να διαχειρίζεται τέτοιες ανάγκες.
Πηγές για fact-checking
Οι παρακάτω πηγές χρησιμοποιήθηκαν για τα στοιχεία που αφορούν νομοθεσία, ημερομηνίες και δικαιώματα. Προτείνονται για τον τελικό έλεγχο πρίν από τη δημοσίευση.
Σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη νομική, λογιστική ή εργασιακή συμβουλή. Πριν από τη δημοσίευση προτείνεται τελικός έλεγχος των νομικών σημείων από αρμόδιο συνεργάτη.